Fundacja Arton
  • Zdzisław Jurkiewicz dokumenty

    Zdzisław Jurkiewicz dokumenty

  • Zdzisław Jurkiewicz prace

    Zdzisław Jurkiewicz prace

Zdzisław Jurkiewicz

(ur. 1931 r. w Wolsztynie - zm. 2012 we Wrocławiu)

Był malarzem, fotografem, architektem, poetą, teoretykiem. Zainteresowanie sztuką zaszczepił w nim ojciec, Ludwik, jego pierwszy nauczyciel. Wspólnie kopiowali obrazy Axentowicza, Rapackiego, Stachiewicza. W 1950 roku Jurkiewicz rozpoczął studia architektoniczne we Wrocławiu. Równolegle cały czas malował-realistyczne martwe natury, nieco później zainteresował się abstrakcją. Uczęszczał do pracowni Eugeniusza Gepperta w Państwowej Szkole Sztuk Plastycznych. Jedną z pasji Jurkiewicza była astronomia. Swój pierwszy teleskop skonstruował w wieku trzynastu lat, a jego dyplom stanowił   projekt obserwatorium. Jednocześnie Jurkiewicz pogłębiał swoją wiedzę dotyczącą zagadnień koloru. Został asystentem katedry rysunku i malarstwa na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej, którą kierował później jako profesor. Od 1979 roku wykładał także na PWSSP w Poznaniu. Jego obrazy bliskie formalnie malarstwu materii, ewoluowały najpierw w stronę malarstwa gestu, by następnie zgłębiać kluczową dla Jurkiewicza w owym czasie koncepcję „kształtu ciągłości”. W ramach tego cyklu powstały Obrazy ostateczne, o których pisał : „Obraz ostateczny miał zawierać w sobie całe doświadczenie malarstwa. Dlatego właśnie był tak cenny, tak nieosiągalny – jak utopia doskonała”. Jurkiewicz nieustannie definiował malarstwo zarazem w sensie ogólnym i w ujęciu osobistym, przeczuwał, że medium to wyczerpało się, ale jednocześnie nie znajdował argumentów by je ostatecznie wyeliminować, porzucić.
Wyrazem tego rozdźwięku było działanie inaugurujące działalność Galerii pod Moną Lizą  przeprowadzone w 1967 roku. Przez sześć dni, przy świadkach fotografujących proces, Jurkiewicz oblewał farbami wykonane przez siebie geometryczne bryły. Wyeksponowanie w galerii dokumentacji fotograficznej akcji było symptomem redukcji malarskiego gestu, wyraźnie widocznej w twórczości Jurkiewicza z lat 70. Jej przykładem jest emblematyczna już dziś realizacja Na ścianie, na płótnie i na sztaludze (1971).
W drugiej połowie lat 60. Jurkiewicz powrócił do astronomii-konstruował teleskopy, obserwował i fotografował gwiazdy.  Swoje mieszkanie przy ulicy Łaciarskiej 59 zamienił w niezwykły gabinet osobliwości, pracownię i obserwatorium w jednym. Kawalerka artysty stała się miejscem zdarzeń, których jedynym śladem jest dziś dokumentacja fotograficzna: m.in. Rysunek w Łazience (1972), Rysowanie światłem (1978), Słońce 1.VII.1972 (1972).
Pod koniec lat 70. istotną rolę w działaniach naukowo-artystycznych Jurkiewicza zaczęły odgrywać zwierzęta (myszy japońskie i chomiki, dla których budował autorskie obiekty), a nieco później rośliny, również hodowane i obserwowane przez autora w mieszkaniu na Łaciarskiej. Jurkiewicz pisał i publikował wiersze, zebrane w tomie Tylko jedynie zawsze (1997). 

Biogram Z. Jurkiewicza opracowano na podstawie Zdzisław Jurkiewicz, kat. wyst. Muzeum Narodowe we Wrocławiu, 27 czerwca - 25 września 2011, oprac. M. Szafkowska